Jezus aan het kruis genageld

Zoals vele Vlaamsche lieden van mijn generatie, ben ik als kind in de toverdrank (wijwater) gevallen.  Lees: we zijn doordrenkt van alles wat naar katholiek ruikt.  Gebouwen met daken als punthoeden zijn in ons contreien onlosmakelijk verbonden met leven en dood, en zo gebeurde het dat ik vandaag aanwezig was in een kerk bij een begrafenis.

De crucifix

In deze setting komt contemplatie spontaan opzetten.  Ik overschouw de rijkelijke decoratie en mijn gedachten springen alle kanten uit.  Het is alsof ik voor het eerst zie hoe alomtegenwoordig kruisbeelden zijn. Centraal vooraan, voorbij het altaar, hangt een reuze-jezus vastgespijkerd aan een kruis, met traditionele doornenkroon en lendendoek.  Waarom die lendendoek? Blijkbaar wilden de Romeinen hem in zijn waardigheid laten: spijkers door handen en voeten, doorns, wat prikjes in de zij, dat kan allemaal, zolang hij maar netjes een lendendoek draagt.

Jezus is over het algemeen ook best mooi gebouwd: slank, sportief, beetje alternatief hippie-type, en steevast voorzien van een sixpack.  Het kan natuurlijk dat je van aan het kruis hangen spontaan je buikspieren opspant, daar heb ik geen idee van, maar voor sport zal er destijds wel geen tijd geweest zijn als je als fulltime job het geloof moet verkondigen.  Ik vermoed dat Jezus dacht: “Ok, ik kan mirakels doen, en anderen helpen… allemaal goed en wel, maar ik mag mezelf ook best eens verwennen.” En dus mat hij zichzelf een goddelijk lichaam en coole look aan.  Grunge avant-la-lettre.

Het kruisbeeld dus.  Volgens mij is dat helemaal uit proportie gegroeid.  Want wat was er nu uiteindelijk gebeurd? Jezus, zoon van God, mirakels, blijde boodschap, liefde en vrede op aarde, alle mensen broeders, enz enz, tot hij op een gegeven moment tegen de schenen van de verkeerde mensenbroeders had geschopt.  Dikke pech voor Jezus, want hij werd, bij wijze van tonen hoe foei die hem vonden, vastgespijkerd op een kruis.  Niets om trots op te zijn, niets om te verbergen ook, daar niet van, gewoon dikke pech, een baaldag.  En wat doet het instituut Kerk? Die bombardeert dat tot het centrale symbool waarrond alles draait.  Wat mij betreft nogal een overromantisering van een pijnlijk moment.  Het is in werkelijkheid geen zicht als je daar zo hangt: bloed, zweet, pijn, lastig. En de vliegen! Quasi onophoudelijk dansen die rond je hoofd en landen kriebelpotend op blote stukjes huid.  Geen hand vrij om daar verandering in te brengen. De kerk vertaalt dat naar het summum van zelfwegcijfering, het ultieme offer van het martelarenschap, doodgaan i.p.v. uitleggen dat Hij is misverstaan en de boel proberen rechttrekken.  Al Qaeda, eat this! Daar kunnen de opblaasmannetjes nog iets van leren!

Ik zie dat er geen vaste voorschriften zijn voor de hoek die de armen mogen maken t.a.v. het houten kruis.  Op het ene beeld zijn de armen mooi horizontaal.  Trek ze een beetje naar achteren en je kan ‘m “King Of The World!” laten roepen op de Titanic.  Wat trouwens toepasselijke gelijkenissen vertoont.  Op het andere beeld hangt Jezus zo laag, dat zijn armen quasi verticaal naar boven wijzen.  Bijna juichend, maar dan zonder de bijhorende enthousiaste uitdrukking op zijn gezicht.  Ik schat dat het de verschillende stadia zijn in de kruisiging.  Eerste stadium: vers op het kruis geprikt, het hoofd nog fier rechtop, de moed zit er nog in, we zijn net begonnen, how hard can it be, zo’n beetje aan die latten hangen?  Bovendien: ik ben de Zoon van God, dus den Ouwen zal hier heel binnenkort wel een truc uithalen om me uit deze toch wel netelige positie te redden.  Inclusief wat lichteffecten, maar die zijn geen must.  Later: al wat doorgezakt, ‘t wordt lastig, hier heb ik niet op getraind, ik heb jeuk aan mijn neus en ik krijg krampen in mijn kuiten.  Hij mag nu wel stilletjesaan afkomen toch. Nog later, de armen hoog, zwaar aan het doorzakken (maar dan zonder drank) en godverdomme, hij mag nu wel écht afkomen!

Engelen

Mijn blik dwaalt verder. De juichende Jezus is een van de kleinere kruisbeelden in de kerk aanwezig.  Het wordt vastgehouden door een kleine engel.  Dit is een van de twee soorten engelen die ik hier (en elders) tegenkom: een ietwat obese kleuter met een lendendoek die schijnbaar nergens is aan vastgemaakt.  Van het zelfophoudende soort, zoals ook Jezus er eentje draagt.  Het is een raadsel hoe het werkt: gebruiken ze veiligheidsspelden als een soort piercings of groeit er velcro op hoogheilige huid?  Het dikkertje heeft ook piepkleine vleugeltjes, waarvan het me zou verwonderen dat het daar ook mee kan opstijgen.  Het doet denken aan die vette rups uit A Bug’s Life die verandert in een vlinder door een rups te blijven met kleine vleugeltjes. heimlich1 Maar blijkbaar groeit dat babyvet eruit, want de tweede soort engelen, de volwassen versie van de jonkies, zijn rijzige gestalten.  Er zijn er met een blauwe jurk aan, die mogen trompet spelen, terwijl die met een roze jurk veroordeeld zijn tot bidden.  Zelfs als je engel bent, en dus afgestudeerd, moet je blijkbaar nog bidden.  Of de blauwe de mannetjes zijn en de roze de wijfjes, valt de betwijfelen.  Die dingen zijn geslachtsloos, werd ons geleerd.

Het schilderij

Meermaals zag ik het lijdensverhaal of de kruisweg, zoals dat heet, afgebeeld op kerkwanden.  Het doet denken aan het fotoverslag van een marathon, waar je nog fris bent aan de start en zwaar verwelkt eindigt.  Voor de jongere lezers: in de tijd dat kerken werden gebouwd was er namelijk nog geen Facebook, kon je nog geen album maken, Christus, Jezus nog niet taggen.  Ik voel de verbaasde blikken.

Ik heb geluk: ter hoogte van mijn zitje hangt aan de muur het tafereel van de vastspijkering aan het kruis.  Le moment suprême. Omdat een beeld meer dan 1000 woorden zegt, maar omdat ik geen beeld heb (ik heb geprobeerd achteraf nog een foto te maken, maar tegen dan waren de kerkdeuren op slot), probeer ik het in 1000 woorden uit te leggen ;-).

Toilet aan de buitenkant van  de kerk waar ik niet binnen kon om een foto te maken van het schilderij. Beter dan niets. De wegsluipende kat linksonder is zwart en dus behekst, en raakte dus ook de kerk niet binnen.

Toilet aan de buitenkant van de kerk waar ik niet binnen kon om een foto te maken van het schilderij. Beter dan niets. De wegsluipende kat linksonder is zwart en behekst, en raakte dus ook de kerk niet binnen.

Het kruis ligt vlak op de grond. Jezus ligt op het kruis, één been gestrekt, één been de knie opgetrokken. Lendendoek, schijf ter hoogte van zijn achterhoofd. Eén man (gekke muts, rode trui) staat op het punt een spijker door zijn wreef te hameren.  Jezus probeert ondertussen recht te sukkelen, maar de andere man duwt tegen zijn bovenlichaam om dat te beletten.  Er staat een derde man in smaragdblauw kleed  toe te kijken. Een puntmuts afhangend over de schouders.  Achter zijn rug houdt hij een bundeltje opgerolde papieren, aan zijn zij bungelt een buidel.  De achtergrond is een druk goudmotief.

Ik frons mijn wenkbrauwen (intern, niet opzichtig, vergeet niet waar ik ben). Er rammelt nogal wat aan dat beeld.  En ik heb het dan nog niet eens over de waarschijnlijkheid van het gebruik van alleen spijkers om iemands lichaam op te hangen aan het kruis (waarvan de wetenschap al heeft aangetoond dat dat niet kan zonder dat je polsen ervan gaan doorscheuren, m.a.w. do not try this at home!).

  • De titel om te beginnen.  Aan het kruis genageld, terwijl ze eigenlijk nog moeten beginnen, en de klus er niet te onderschatten uitziet.  Als dat niet het vel van de beer verkopen is, voor hij is geschoten…
  • Er wordt aangenomen dat hij destijds werd gekruisigd in de openlucht; nu blijkt dat gewoon in iemands living te zijn gedaan (getuige het gouden behangpapier).
  • Twee mannen hard aan het werk, één meestergast die de boel overschouwt, het kon een hedendaags stadstafereeltje zijn.  De smaragdblauwe toeschouwer die als een soort oppersmurf stuurman aan wal staat te wezen, intrigreert me. Ah, dat zal de projectleider zijn! Vergeet niet dat de traditionele routinekruisiging met touwen was, en dat het waarschijnlijk voor het eerst was dat er spijkers werden gebruikt: het houdt dus steek dat er een full-blown project werd opgestart, inclusief projectleider, uitvoeringsfases en gedetailleerde plannen.
  • Die plannen had hij dan ook beter geraadpleegd i.p.v. ze opgerold achter de rug te houden.  Dan had hij gezien dat de voet moet worden vastgespijkerd op een soort houten driehoekje voor de steun.  Nu staan ze op het punt een spijker door de voet te pleuren, rechtstreeks op de houten balk.  Ik durf er niet aan  denken hoe zwaar ze de voet gaan moeten forceren om die horizontaal uitgelijnd te krijgen.  Om dan vast te stellen dat ze het steunblokje vergeten zijn, spijker er weer uit, deze keer goed.  Een beetje als een Ikeakastje in elkaar puzzelen en dan merken dat de gaatjes aan de buitenkant zitten en opnieuw mogen beginnen.  Evenveel gevloek van de klusser, maar deze keer aangevuld door wat hartstochtelijk geschreeuw.
  • Op de hamer: geen opmerkingen, zag er prima spul uit voor die tijd! Vierkant aan de ene kant, punt aan de andere, een typische bankhamer, zoals je ze zelf nu nog zou aantreffen in de Brico!
  • Er wordt op gerekend dat JC vlot zal meewerken of op zijn minst redelijk rustig zal blijven, want ze schatten dat één man voldoende zal zijn om een man tegen te houden in een duidelijk levensbedreigende situatie.  Eigenaardig genoeg is dat nog waar ook…  Jezus probeert recht te sukkelen, de man probeert ‘m weer neer te drukken, t.t.z. hij duwt tegen zijn bovenlichaam.  Het te spijkeren onderbeen ligt wel braafjes uitgestrekt, klaar voor een portie allesverscheurende pijn.  Nu, moest IK daar liggen, dan zou één man al niet voldoende zijn om me tegen te houden.  Ik zou me ook niet rechtzetten (om te kijken of het wat lukt?), maar ik zou godmiljaar alles wat in mijn quadriceps, harmstrings en de ganse spierenreutemeteut zit gebruiken om die etter met zijn hamer van me af te schoppen!  Of die nu ook maar gewoon zijn job doet of niet, begrip opbrengen is voor een ander keertje, adios!  De reactie van Jezeke daarentegen doet peinzen aan iemand die zogezegd een ander in elkaar wil slaan en roept “Houd me tegen!”, terwijl hij geen verwoede pogingen doet om de ander te attaqueren, maar eerder een schijnstap naar voren zet en hoopt dat hij werkelijk wordt tegengehouden door zijn maten. Conclusie: bevestiging dat Jezus echt dood wilde en dat dat al de hele tijd de bedoeling was, deel van het Goddelijk Plan.  Anders had hij ook wel de security guy kunnen verwonden met de vlijmscherpe schijf op zijn achterhoofd.  Lijkt me een geducht wapen.

Als we een film zien waarin teveel onwaarschijnlijke dingen gebeuren, doen we het af als fictie.  Als ‘t in de kerk hangt, klopt het.  Of er is nog steeds het mirakel om het te doen kloppen.  En geklopt werd er, nagels met koppen!

Het kruisbeeld dus. Volgens mij is dat helemaal uit proportie gegroeid. Want wat was er nu uiteindelijk gebeurd? Jezus, zoon van God, mirakels, blijde boodschap, liefde en vrede op aarde, alle mensen broeders, enz enz, tot hij op een gegeven moment tegen de schenen van de verkeerde mensenbroeders had geschopt. Dikke pech voor Jezus, want hij werd, bij wijze van tonen hoe foei die hem vonden, vastgespijkerd op een kruis. Niets om trots op te zijn, niets om te verbergen ook, daar niet van, gewoon dikke pech, een baaldag. En wat doet het instituut Kerk? Die bombardeert dat tot het centrale symbool waarrond alles draait. Wat mij betreft nogal een overromantisering van een pijnlijk moment.

Author: Martin Vereecken

Share This Post On

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

+ 43 = 51

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>